หลัฐา​ทา​ประัติศาสตร์​ ​โร​ฮิ​ญา​าศั​ใ​ะ​ไข่​่​ัฤษ​เข้าา​ล่า​าณาิค​ใ​พ่า​แล้​ ​ะ​ไข่​เป็​แหล่​ท่าเรื​สำคัญ​ตั้แต่​สัโราณ​ ​จา​แข​ ​ุสลิ​ ​ั​ี​จี​ ​และ​ชชาติ​ื่ๆ​าา

 

หลัฐา​เ่าแ่​ที่สุ​ที่​ีคำ​่า​ ​โร​ฮิ​ญา​ ​ระุ​เาไ้​คื​ ​ทคา​ที่​เขี​ขึ้​เื่​ ​พ.ศ.​ ​2342​ ​เรื่​ ​“​A​ ​Comparative​ ​Vocabulary​ ​of​ ​some​ ​of​ ​the​ ​Languages​ ​Spoken​ ​in​ ​the​ ​Burma​ ​Empire​”​ ​ที่​เขี​ขึ้​โ​ัฟิสิส์​ ​ที่​ี​ถิ่ฐา​ู่​ใ​ส๊ต​แล์​ ​แต่​เค​ไป​ทำา​้า​ธรรชาติิทา​ใ​ิเี​่า​ ​Francis​ ​Buchanan-Hamilton​ ​(​พ.ศ.​ ​2305-2372)​ ​ั​ข้คา​ที่่า

 

“​ตี้​ผ​จะ​เพิ่เติ​ถึ​ี​สา​ภาษาพู​ที่​ใช้​ั​ใ​จัรรริ​พ่า​ ​ซึ่​เห็ไ้ชั​่า​ไ้รั​าจา​ภาษา​ใประเทศ​ข​พ​ฮิู​ ​(​หาถึ​ ​ิเี​)​ ​ภาษา​แร​พู​ั​ใ​ลุ่​ข​ผู้​ัถื​ใ​พระ​ะ​ฮะ​หั​ ​ที่ตั้​ถิ่ฐา​า​่า​าา​ใ​า​ระ​ั​ ​ค​พ​ี้​เรีตั​เ​่า​ ​Rooinga​ ​(​รู​ิ​จา​?)​ ​และ​เป็​ชพื้เื​ข​า​ระ​ั​”

 

แต่​แข​ิเี​ที่​ัฤษ​ำเข้า​า​ใ​พ่า​ช่​ล่า​าณาิค​ ​(​ที่​้า่า​เป็​ุสลิ​)​ ​และ​ทิ้​ลุ่ค​เหล่าี้​ไ้​ ​ู่​ที่​ัณฑะเล์​เืหล​เ่า​ข​พ่า​ ​(​ู​ตา​แผที่​)​ ​ซึ่​ู่​ลา​ประเทศ

 

จึ​สรุป​ไ้​่า​ ​คำล่า้า​่า​โร​ฮิ​ญา​เข้าา​ปคร​พ่า​และ​ทำร้า​ค​พ่า​่​ไ่​เป็คา​จริ​ ​เพราะ​โร​ฮิ​ญา​และ​ุสลิ​ใ​ัณฑะเล์​คละ​ลุ่​ั​ ​ไ่ไ้​เี่พั​ั​เ้​ัถื​ศาสา​เีั

 

ตี้​พ่า​สร้า​ท่าเรื​้ำ​ลึ​ขาใหญ่​คื​ท่าเรื​ทา​ ​(​ู​แผที่​)​ ​ซึ่​จุ​ที่​เหาะ​สร้า​ท่าเรื​ขาใหญ่​ี​แห่​ข​พ่า​่าจะเป็​รัฐ​ะ​ไข่​ ​ถ้า​สร้า​ท่าเรื​ที่​ะ​ไข่​ไ้าร​ขส่​โ​รถไฟ​และ​ทา​ื่ๆ​ไป​จี​จะ​ใล้​่า​ท่าเรื​ทา​้ซ้ำ

 

สาเหตุ​ที่​รัฐาล​ทหาร​พ่า​าล้า​โร​ฮิ​ญา​ ​่าจะ​ต้าร​พื้ที่​รัฐ​ะ​ไข่​ที่​ีทรั​พา​ร​หา​ศาล​และ​ต้าร​ท่าเรื​ขส่​า่า

 

 

ไ่ไ้​เี่​ห่า​ะไร​ั​เรื่​ใ​ีตสั​ล่า​าณาิค​แต่่าใ​ ​เพราะ​ถ้า​ต้เหตุ​าจา​เรื่รา​สั​ั้​ ​คร​จัาร​ุสลิ​ที่​ัณฑะเล์​า่า​ ​(​ซึ่​เค​เิ​าร​ฆ่า​ล้าา​ุสลิ​ัณฑะเล์​เื่​หลา​ปี่​า​แล้​เช่ั​)