จุเริ่ต้ขทฤษฎีคาลี้ สาารถสื้ลัไปไ้ถึใช่ปี พ.ศ. 2443 (ค.ศ. 1900) จาารศึษาปัญหาโคจรขัตถุสาชิ้ใสาแรึูระห่าั ซึ่ีชื่เรีเป็ทาาร่า ปัญหาสาัตถุ โ รี ปาเร ซึ่ไ้ค้พ่า โคจรที่ศึษาั้าจจะีลัษณะที่ไ่ไ้เป็ร (periodic) คืไ่ไ้ีทาิ่ซ้ำเป็ร ิ่ไป่าั้ โคจรั้็ไ่ไ้ขาไปเรื่ ๆ หรืีลัษณะที่ลู่เข้าหาจุใ ๆ ต่าไ้ีารศึษาถึปัญหาสารเชิุพัธ์ไ่เป็เชิเส้ที่เี่ข้ โที่ เร์คฟ (G.D. Birkhoff) ั้ศึษาปัญหาสาัตถุ คลโโรฟ ศึษาปัญหาคาปั่ป่ (หรื เทร์ิเลซ์) และปัญหาเี่ัาราศาสตร์.
ส่ คาร์ทไรท์ (M.L. Cartwright) และ ลิตเติลู (J.E. Littlewood) ั้ศึษาปัญหาทาิศรรารสื่สาร้คลื่ิทุ. สเล (Stephen Smale) ั้าจเป็ัคณิตศาสตร์คแร ที่ทำารศึษาถึปัญหาทา้าพลศาสตร์ขระไ่เป็เชิเส้. ถึแ้่าคาลขเส้ทาโคจรขา ั้ัไ่ไ้ีารทำารสัเตัทึแต่่าใ แต่็ไ้ีารสัเตพ พฤติรรคาลใคาปั่ป่ขารเคลื่ที่ขขไหล และ ใารสซิลเลท แไ่เป็รขจริทุ ซึ่ไ่ีทฤษฎีใใขณะั้สาารถธิาพฤติรรเหล่าี้ไ้
คาตื่ตัใารพัฒาทฤษฎีคาลี้ เิขึ้ใช่ลาขศตรรษที่ 20 เื่เป็ที่ประจัษ์่า ทฤษฎีขระเชิเส้ั้ไ่สาารถใช้ธิาพฤติรรา่า แ้ระทั่พฤติรรขระที่ไ่ซัซ้่า แพลจิสติ (Logistic map) ีปัจจัหึ่ที่ส่ผลให้พัฒาารขทฤษฎีคาลเป็ไป่ารเร็็คื คพิเตร์ ารคำณใทฤษฎีคาลั้ โส่ใหญ่จะีลัษณะที่เป็ารคำณค่าแซ้ำ ๆ จาสูตรคณิตศาสตร์ และสาารถใช้คพิเตร์ช่ใารคำณไ้่าีประสิทธิภาพ
รูปโคจรขตัึูลเรซ์
เ็เิร์ ลเรซ์ (Edward Lorenz) เป็ผู้ริเริุ่เิทฤษฎีคาล เขาไ้สัเตพฤติรรคาล ใขณะทำารทลทา้าารพารณ์าาศ ใปี ค.ศ. 1961 ลเรซ์ใช้คพิเตร์ซิูเลชัแจำลสภาพาาศ ซึ่ใารคำณครั้ถัาเขาไ่ต้ารเริ่ซิูเลชัจาจุเริ่ต้ให่ เพื่ประหัเลาใารคำณ เขาจึใช้ขู้ลใารคำณ่ห้าี้เพื่เป็ค่าเริ่ต้ ปราฏ่าค่าที่คำณไ้ีคาแตต่าไปจาเิ่าสิ้เชิ เขาพ่าสาเหตุเิจาารปัเศษ ขค่าที่พิพ์า จาค่าที่ใช้ใคพิเตร์ ซึ่ีค่า้า แต่สาารถำไปสู่คาแตต่า่าาา เรี่า ไต่สภาะเริ่ต้
คำ "butterfly effect" ซึ่เป็คำที่ิใช้เื่ล่าถึทฤษฎีคาล ั้ีที่าไ่ชัเจ เริ่ปราฏแพร่หลาหลัจาารรราข ลเรซ์ ใปี ค.ศ. 1972 ภาใต้ชื่หัข้ "Does the Flap of a Butterfly's Wings in Brazil Set Off a Tornado in Texas?" จาี้แล้ัาจีส่าจา รูปแโคจรขตัึูลเรซ์ ที่ีรูปร่าคล้าผีเสื้ ซึ่เขาไ้ตีพิพ์ใทคาิชาาร่ห้าี้
ส่คำ "chaos" (เค-ส) ัญญัติขึ้โ ัคณิตศาสตร์ประุต์ เจส์ เ ร์ค (James A. Yorke)
ปัจจุัใเรื่ข “ทฤษฎีคาล” หรื Chaos Theory จะไ่ใช่แคาคิให่ะไรีต่ไปแล้ ็ัูเหื่า ีผู้เข้าใจั ้เหลืเิ จาารที่ไ้ฟัคพู หรืเขีเรื่ี้ ่าค่ข้าคลาเคลื่ัา ไปถึขั้ “เละเทะ”
่จะพูถึ “ทฤษฎีคาล” เราคต้ธิาัเสี่่า “คาล” หรื Chaos คืะไร? เพราะจุี้คืจุที่ทำให้เิคาเข้าใจผิาที่สุ าคเข้าใจ่า “คาล คื หทาไปสู่คาพิาศ” าค็คิ่า “สิ่ที่ลคืสิ่ที่ไ่สาารถทำาไ้ เพราะแ้แต่ที่จะเข้าใจั็เป็เรื่ที่เป็ไปไ่ไ้เสีแล้” ซึ่คล้าัคาเข้าใจขคีไ่้ที่่า “ทฤษฎีคาลต้าร่า ธรรชาติีแต่คาไร้ระเี”
าค็้าทฤษฎีคาลพารณ์เรื่ต่าๆ ไปถึขั้ที่ล่า่า “ทฤษฎีคาลพารณ์่า โคราร X ไ่ีทาทำไ้สำเร็จ” โที่โคราร X เป็ะไรไ้สารพัตั้แต่ โครารจูราสิคปาร์ ไปจถึารปฏิรูปทาารเืไท เป็ต้
แท้ที่จริแล้ “คาล” ใทฤษฎีคาล ็คื ปราฏารณ์ทีู่เหื่า เิขึ้่าสะเปะสะปะ แต่ที่จริแล้แฝไป้คาเป็ระเี ตั่าขระที่แสคาล่าๆ ระหึ่คื เครื่สร้าเลขสุ่เทีใเครื่คพิเตร์ ั้เ ใครที่เคใช้คพิเตร์ใาจำลสถาารณ์จริ
คำถาที่่า ศึษาทฤษฎีคาลไปแล้ จะไ้ประโช์ะไร สาารถตไ้่า ทฤษฎีคาลีประโช์่า้ใ 3 ทา้ั คื ใช้ใาริเคราะห์ระและทำาาคต ใช้ใารสร้าระล และใช้ใารคคุ-สร้าคาเสถีรให้ัระ ัสาารถธิาไ้ัต่ไปี้
1) ใช้ใาริเคราะห์ระและทำาาคต แ้่าเราจะไ่สาารถทำาาคตขระลใระะาไ้ เรา็ัีโาสทำาาคตขัใระะสั้ไ้ หาเราสาารถหาโเลที่ธิาพฤติรรขระั้ และทราสภาะตั้ต้่าแ่ำพสคร
ใปัจจุั าริจัเพื่ทำาุรตาลำัเลา (time-series data) ้แคิขทฤษฎีคาล ำลัำเิไป่าแข่ขั และีารจัารแข่ขัทุปี ที่สถาัิจัแห่ ซาตาเฟ ใสหรัฐเริา ตั่าขารประุต์ใแี้ไ้แ่ ารทำาคาต้ารใช้ไฟฟ้าสูสุใแต่ละัขริษัทไฟฟ้า (ซึ่ประุต์ใช้จริที่ ริษัทไฟฟ้าคัไซใญี่ปุ่) หรืปริาณคาต้ารใช้้ำใแต่ละั (ซึ่ประุต์ใช้จริที่ริษัทเเฉะใญี่ปุ่) ตลจารพารณ์าาศ ซึ่เป็ารประุต์ใช้หึ่ ที่ทำให้เิศาสตร์แห่คาลเ้ เป็ต้
ส่ารทำาที่เราจะไ่ไ้ิข่าคาสำเร็จเล็คื ารทำาทาารเิเช่ราคาหลัทรัพ์หรื ัตราแลเปลี่เิตราต่าประเทศ เพราะถึสำเร็จั็จะเป็คาลัตลาล
2) ใช้ใารสร้าระล ผู้่าาจรู้สึแปลใจ่า ู่ีๆ ทำไเราต้สร้าระลขึ้า้ คำต็คื ีผู้เชื่่า “ใธรรชาติ คาลเป็สิ่สาลา่าและี่าระเีแ่าๆ” เช่ สัหึ่เราเคเชื่่า ุณหภูิที่เหาะสสำหรัุษ์ คืุณหภูิคที่
่าไร็ตา ผลารทลาชิ้ทำให้ทรา่า ุณหภูิทีุ่ษ์รู้สึสาตั่า คื ุณหภูิที่เปลี่ไปา ่าล รจุๆ หึ่ แคิี้ไ้ำาสู่ารสร้าเครื่ทำคาร้ขริษัท ซัโ ใญี่ปุ่ ซึ่เป็เครื่ใช้ไฟฟ้าใ้าชิแรที่ใช้ทฤษฎีคาล (หลัจาที่ “ทฤษฎีคาำ” – fuzzy theory เคถูประุต์ใช้าแล้ใเครื่ใช้ไฟฟ้าหลาชิ)
จาี้ ริษัท ัทสึชิตะ ัใช้ทฤษฎีลคคุหัฉีขเครื่ล้าจา ซึ่พ่าสาารถล้าจาไ้สะา โประหั้ำไ้่าเครื่ล้าจาแื่ๆ ทั้ี้เพราะเส้ทาารเคลื่ที่ขหัฉีทีู่เหืไร้ระเี ทำให้ครคลุพื้ที่ไ้ี่า ารเคลื่ที่ตาแแผปติ
3)ใช้ใารคคุ สร้าคาเสถีรภาพให้ัระ ารที่ระแลั้ไ้ต่สภาะตั้ต้า ารรเพีเล็้จึาจ่ให้เิผลขาไ้า ใา้าิศรรคคุ ารเติสัญญาณรต่เพีเล็้ ที่เหาะสสู่ระที่เป็ระล จึสาารถใช้คคุให้ระั้ ู่ใสภาะเสถีร หรืขัเคลื่ให้ระั้ไปสู่สภาะที่ต้ารไ้่าีประสิทธิภาพ
ตั่าขารประุต์ใช้ตาแคาคิี้ไ้แ่ ารที่ค์าราซา (NASA) สาารถคคุาาศ ISEE-3 ให้ลไปสู่าหาที่ต้ารสำรจไ้โใช้เชื้เพลิเพีเล็้ หรืารใช้สัญญาณไฟฟ้า ช่รัษาโรคหัใจใระต่า ที่ช่ทำให้หัใจขัเต้ตาปติไ้ จาารประุต์ใช้หลัๆ ัล่าข้าต้แล้ ทฤษฎีคาลัสาารถประุต์ใช้ไ้ีใหลาสาขา เช่ ใ้าารสื่สาร เราสาารถใช้สัญญาณแลใารเข้ารหัสขู้ล เพื่ป้ัคแูขู้ล
ใ้าเศรษฐศาสตร์ ารประุต์ใช้ทฤษฎีคาลาาแล้ และารประุต์ใช้ใปัจจุั ัเป็ไป่ารัุคล้าั้าิทาศาสตร์ธรรชาติ ที่ล่า่า ารประุต์ใช้ใ้าี้ ีาาแล้ั้ สาารถูไ้จา ผลาขแเลรท (Mandelbrot) ซึ่เป็ผู้หึ่ที่ช่สถาปาศาสตร์แห่คาลขึ้ ใทศรรษ 1960 แเลรทำเศรษฐศาสตร์าผูัทฤษฎีคาล ั้็คืลัษณะารเปลี่แปลราคาฝ้า เื่ใสเลราั คล้าัเื่ใสเลราเื
ใ้าารเิ ิาทะเรื่ทฤษฎีคาลำลัำเิไป่าุเื่าิ่ เพราะแคาคิตาทฤษฎีคาล ไ้เพิุ่ให่ัท้าทาให้ัาริาทะ่า สติฐาเรื่ “ตลาีประสิทธิภาพ” ล่าโ่ ตลาารเิที่ีประสิทธิภาพหาถึ ตลาที่ผลขสารสเทศต่าๆ ไ้สะท้าใราคาขหลัทรัพ์ใตลา่าหสิ้และทัที
จุที่่ให้เิาริาทะ็คื หาสติฐาี้เป็จริ ราคาหลัทรัพ์ใตลาจะแ่ขึ้ลแสุ่ (Random Walk) จึป่ารที่รราัิเคราะห์หลัทรัพ์ทั้ัิเคราะห์ปัจจัพื้ฐาและัิเคราะห์ปัจจัเชิเทคิค จะพาาทำาราคาหลัทรัพ์ หรืแะำลูค้า่าครซื้หลัทรัพ์ใ เพราะผลที่ไ้จะไ่ีะไรี่า ให้ลิจัฉลาเลื เื่เราูราฟารขึ้ล ขราคาหลัทรัพ์ที่แสจะูเหืไร้แแผ สติฐาี้็ูเป็เรื่่าเชื่ขึ้า
ารำเิขึ้ขทฤษฎีคาล ไ้สร้าคาหัแ่ผู้ที่ไ่เชื่่า ตลาีประสิทธิภาพ ทั้ี้ เพราะหาราคาฝ้า ีลัษณะคาคล้าัตัเแแฟรตัล (ซึ่หาถึ่าัเคลื่ไห ภาใต้ฎเณฑ์ที่ตาตั) ไ้แล้ ทำไราคาหลัทรัพ์ หรืัตราารแลเปลี่เิตรา จึจะีลัษณะเช่เีัไ่ไ้ และหาตลาหลัทรัพ์ เป็ระลแล้ แ้เราจะทำาาคตระะไลขัไ่ไ้ เรา็ัีคาหัที่จะทำาาคตระะใล้ขั่าไ่คลาเคลื่ั
ารประุต์ทฤษฎีคาลใสัคไท เป็ารประุต์ที่แตต่าัาริชาารโลโสิ้เชิ คื ไ่พารประุต์ใ้าิทาศาสตร์ หรืเศรษฐศาสตร์เล แต่พใ้าารธิาสัคใประเทศไท เป็ไป่าหละหล ล่าคื ัเป็ารหิืเาเฉพาะแคาคิา่าใทฤษฎีี้ ไปจััสิ่ที่ต้ารศึษา
เช่ ระารเื หรืระสัคเพื่หาุให่ หรืเพีใช้ภาษาขทฤษฎีี้เพื่สื่สารที่ตต้ารจะสืู่่แล้ าใรูปให่ ที่ทำให้คฟัฉฉาเท่าั้ าร่าาเหล่าี้จึต้่า่ารัเื่ไขี้ ตั่าขารประุต์ทฤษฎีคาล ใารธิาสัคไทที่พใภาษาไทไ้แ่าเขีข ชััฒ์ ถิระพัธ์ และขุค ศรีาริะ
ใหัสื “ทฤษฎีคาไร้ระเี ัทาแพร่ขสัคสา” ชััฒ์ ถิระพัธ์ ไ้ืแคาคิ จาทฤษฎีคาล าิเคราะห์สัคไท โถืตาแคิข Ervin Laszio ่า สัคใๆ ล้เป็ระพลัตรแห่าไลคาสุล ซึ่่าจะีคาหาเหืัระแล แ้เราัไ่ีเครื่ืทั่ไปใๆ ที่ช่ตัสิ่า ระใระหึ่เป็ระลหรืไ่ ารทึทั่าสัคใๆ รทั้สัคไทเป็ระแล จึเป็าร้าระโทาคาคิที่ไ่ีหลัฐาสัสุ
ซึ่ข้สรุปหลัชี้เตืให้เห็่า ประเทศไทำลัู่ภาใต้ารโจตีขคลื่แห่ารเปลี่แปลลูต่าๆ ทั้ใระัโลและภาใสัคไทเ ซึ่ทำให้สัคไทเข้าสู่สภาพลและำลัู่ใทาแพร่
ความคิดเห็นปักหมุด
ความคิดเห็นทั้งหมด ()